Choroba Leśniowskiego - Crohna

 O celiace można powiedzieć że zjadłam zęby, dieta, restrykcje, badania, diagnoza, sama świadomość że życie może wywrócić się do góry nogami, to jedno, drugie skala potrzeb, unikanie złych nawyków, wprowadzanie dobrych, to długa monotonna praca. Ale jeśli do tej choroby autoimmunologicznej wprowadzimy kolejną to już urwanie głowy. Skąd wiedziałam o chorobie Leśniowskiego Crohna? Otóż z oddziału wewnętrznego na którym znalazłam sie podczas przetaczania krwi. Zawsze walczyłam z anemią, moja hemoglobina była zawsze poniżej przeciętnej, wahała się pomiędzy 10 - 0,8, granica normy wynosi dla kobiet od 11 do 13, tym razem spadła do 0,7,9. Poniżej 0,8 wynik sugeruje na konieczność przetaczania krwi ze względu na poważny stan nawet zagrażający życiu. Zostały przy okazji wykonane badania takie jak tomograf z kontrastem wykluczający zmiany takie jak martwice, guzy, polipy itp. wykonano na mnie ze względu na celiakię gastroskopię z której dowiedziałam się o stanie zapalnym żołądka, dwunastnicy, a kolonoskopia była wisienką na torcie, to z niej otrzymałam pierwsze informacje o stanie mojego jelita, podejrzenie Crohna już w tedy wystąpiło poprzez nie tylko częściowe owrzodzenie, nadżerki, polipy na odcinku jelita grubego, ale co gorsza - zwężenie. Zostałam odesłana do Centrun Medycznego im. Karola Jorchera w Łodzi gdzie tam po raz kolejny zostałam poddana badaniom, włączono leki, czekam teraz za wynikami histopatologicznymi, do tego wykonano markery i PET,a. A czym i jak się objawia ta choroba o ludzkiej nazwie?

Choroba Leśniowskiego - Crohna.

Po pierwsze trzeba zrozumieć skąd sie ona bierze. Przede wszystkim atakuje prawie cały układ pokarmowy, u mnie niedokrwistość doprowadziła w dużej mierze do zmian jelitowych, co dało skutek owrzodzeń i zwężenia. Może atakować żołądek, dwunastnicę, jelito cienkie, objawy są różnorodne i często mylące, pacjent może leczyć sie na zapalenie jamy ustnej, dziąseł z przetokami, aftami nie skojarzyć że objawy przypisywane są zupełnie innej chorobie, czy już bliżej niej związanej, jak hemoroidy i nawracające zapalenie żylaków odbytu. Mało przyjemna dolegliwość która może wykluczyć człowieka z chęci życia. 

Proces zapalny rozpoczyna się w błonie śluzowej, ale stopniowo obejmuje wszystkie warstwy ściany przewodu pokarmowego, prowadząc do jej zniszczenia i włóknienia, czego następstwem jest powstawanie przetok i zwężeń. Najczęstszą lokalizacją zmian zapalnych jest końcowy odcinek jelita krętego, a w następnej kolejności jelito cienkie i grube oraz samo jelito grube.

Choroba ma przebieg przewlekły, wieloletni, zwykle naprzemiennie występują okresy zaostrzeń i remisji, ale też często objawy utrzymują się stale i powodują znaczną niepełnosprawność oraz konieczność operacji z powodu powikłań choroby. U 20–30% chorych nie stwierdza się progresji choroby w wieloletniej obserwacji.

Niestety przyczyna choroby nie jest znana, ale istotną rolę odgrywa mikrobiota jelitowa.

Obraz kliniczny zależy od lokalizacji zmian

1. klasyczna postać z zajęciem końcowego odcinka jelita krętego – zaczyna się zwykle skrycie (bez wyraźnych objawów), rzadziej początek jest ostry. Niekiedy pierwszym objawem jest niedokrwistość lub gorączka. U większości chorych dominują ból brzucha (zwykle w prawej dolnej części brzucha, nasila się po posiłkach) i biegunka. Domieszka krwi w stolcu pojawia się rzadko, ale mogą wystąpić nawet smoliste stolce (czyli stolce o ciemnym zabarwieniu, jak smoła). Rozległe zajęcie jelita cienkiego powoduje zespół upośledzonego wchłaniania manifestujący się głównie biegunką tłuszczową (o połyskliwej powierzchni, którą trudno spłukać w toalecie), ponadto: niedokrwistością, hipoproteinemią (zmniejszonym stężeniem białek we krwi), niedoborem witamin (zwłaszcza B12) i zaburzeniami elektrolitowymi. Z biegiem czasu ujawniają się niedożywienie i wyniszczenie, a u części chorych – obrzęki.
2. jelito grube – najczęstszym i nierzadko pierwszym objawem choroby jest biegunka. Widoczna krew w stolcu występuje rzadko. Często występuje ból brzucha, zwłaszcza w przypadku zajęcia kątnicy i jelita krętego.
3. jama ustna – ból jamy ustnej i dziąseł, owrzodzenia aftowe
4. przełyk – dysfagia (problemy z przełykaniem), odynofagia (ból podczas przełykania)
5. żołądek i dwunastnica – ból brzucha, wymioty
6. okolica odbytu – wyrośla skórne, owrzodzenia, szczeliny, ropnie i przetoki okołoodbytowe, u niektórych osób mogą być pierwszym objawem choroby.

Ponadto czasem u części chorych występują powikłania pozajelitowe:

• zapalenie stawów
• stłuszczenie wątroby, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, rak dróg żółciowych
• rumień guzowaty, zgorzelinowe zapalenie skóry
• zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki
• żylna choroba zakrzepowo-zatorowa.

Zobacz też: Objawy pozajelitowe w chorobie Leśniowskiego i Crohna

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

W przypadku, nawracającej biegunki, bólów brzucha, gorączki lub niewyjaśnionego i niezamierzonego zmniejszenia masy ciała, krwawienia z przewodu pokarmowego lub zmian okołoodbytowych (ropnie, szczeliny, przetoki) należy się zgłosić do lekarza pierwszego kontaktu w celu przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki.

Osoby, u których rozpoznano chorobę Leśniowskiego i Crohna, i u których wystąpiło zaostrzenie objawów choroby, powinny się niezwłocznie zgłosić do lekarza, który zdecyduje o konieczności leczenia w szpitalu lub kontynuacji terapii w warunkach ambulatoryjnych. Niektóre objawy choroby (np. krwawienia z przewodu pokarmowego czy niedrożność) mogą prowadzić do ciężkich powikłań i wymagają pilnej interwencji lekarskiej.

Choroba Leśniowskiego i Crohna - rozpoznanie

Najpierw lekarz zbierze dokładny wywiad, a potem zbada pacjenta. Podczas badania brzucha u części osób lekarz może stwierdzić nieprawidłowy opór (zmianę) w prawej dolnej części brzucha. Następnie skieruje pacjenta na badania dodatkowe. Wykonuje się badania laboratoryjne krwi, które są pomocne w wykryciu i określeniu stopnia niedoborów oraz w ocenie aktywności procesu chorobowego. Chorobie Leśniowskiego i Crohna mogą towarzyszyć niedokrwistość, leukocytoza (zwiększona liczba krwinek białych), nadpłytkowość (zwiększona liczba płytek krwi), przyspieszony OB i/lub zwiększone stężenie CRP, zmniejszone stężenie białek, hipokaliemia (zmniejszone stężenie potasu). Ponadto lekarz może zlecić oznaczenie przeciwciał przeciwko Saccharomyces cerevisiae (ASCA), pomocne w różnicowaniu z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, które może powodować podobne objawy jak choroba Crohna. Poza tym wykonuje się badania kału na obecność kalprotektyny i laktoferyny – są one użyteczne w rozpoznawaniu aktywnego zapalenia jelita.

Ponadto w celu stwierdzenia stanu jelita, lekarz skieruje pacjenta na badanie endoskopowe, czyli ileokolonoskopię (kolonoskopię z oceną końcowego odcinka jelita krętego), rektoskopię lub endoskopię kapsułkową, w zależności od sytuacji klinicznej i danego pacjenta. Pobrane podczas endoskopii wycinki jelita bada się pod mikroskopem (ocena histopatologiczna).

Lekarz może skierować pacjenta także na badania obrazowe, takie jak USG, TK i MR, które umożliwiają ocenę grubości ściany jelita i szerokości światła oraz ujawnienie zmian położonych poza światłem przewodu pokarmowego (ropnie, przetoki).

U chorych ze świeżo rozpoznaną aktywną chorobą Leśniowskiego i Crohna (lub z zaostrzeniem) wykonuje się także badania mikrobiologiczne stolca (w tym w kierunku zakażenia C. difficile).

Na podstawie wywiadu, badania i wyników badań dodatkowych lekarz może rozpoznać chorobę Leśniowskiego i Crohna. Ze względu na to, że nie ma ścisłych kryteriów rozpoznania, zwłaszcza pozwalających zawsze odróżnić chorobę Leśniowskiego i Crohna jelita grubego od wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u części chorych rozpoznaje się nieokreślone zapalenie jelita grubego.

Choroba Leśniowskiego i Crohna – leczenie

Choroba Leśniowskiego i Crohna jest chorobą przewlekłą, przebiega z zaostrzeniami i remisjami. Dotychczas nie opracowano skutecznego sposobu jej wyleczenia. Nawrót zmian zapalnych w innym odcinku jelita może się pojawić nawet po doszczętnym usunięciu pierwotnego ogniska chorobowego. Wybór sposobu leczenia zależy od lokalizacji zmian, nasilenia choroby i występowania powikłań. Postępowanie jest modyfikowane w zależności od reakcji na leczenie i jego tolerancji przez chorego. Leczenie obejmuje zarówno odpowiedni tryb życia, dietę, jak i stosowanie leków (na stałe oraz podczas zaostrzeń), czasem także leczenie chirurgiczne.

Zalecenia ogólne obejmują:

1. Zaprzestanie palenia tytoniu – duże znaczenie w zapobieganiu nawrotom u chorych palących.
2. Unikanie innych czynników powodujących zaostrzenia – profilaktyka chorób infekcyjnych (zarówno dróg oddechowych, jak i przewodu pokarmowego), unikanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSLPZ), nadmiernego stresu.
3. Uzupełnianie niedoborów: leczenie odwodnienia, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, hipoalbuminemii (niedoboru białka) i niedokrwistości, a w postaci z zajęciem jelita krętego lub po jego wycięciu – niedoboru witaminy B12.

Choroba Leśniowskiego i Crohna - leczenie żywieniowe

Leczenie żywieniowe stosuje się jako leczenie wspomagające w aktywnej fazie choroby. U dorosłych nie stosuje się samego leczenia żywieniowego celem wywołania remisji, z wyjątkiem chorych niewyrażających zgody na farmakoterapię. Uzupełniające lub całkowite żywienie pozajelitowe ma znaczenie w chorobie Leśniowskiego i Crohna z przetokami, w zespole krótkiego jelita i leczeniu niedożywienia. Odpowiednie leczenie żywieniowe jest również ważnym sposobem profilaktyki i leczenia niedożywienia, częstego powikłania.

Choroba Leśniowskiego i Crohna - leczenie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne obejmuje leczenie swoiste oraz objawowe.

ChLC - swoiste leczenie farmakologiczne

W swoistym leczeniu farmakologicznym stosuje się:

• przeciwzapalne: glikokortykosteroidy (GKS) – doustnie prednizon lub prednizolon, budezonid, a w chorobie o dużej aktywności dożylnie hydrokortyzon
• leki immunosupresyjne: stosowane w leczeniu podtrzymującym remisję – azatioprynę, merkaptopurynę i metotreksat
• leki biologiczne: infliksymab, adalimumab, wedolizumab, ustekinumab, ryzankizumab
• antybiotyki: w leczeniu przetok okołoodbytowych, metronidazol, cyprofloksacynę, lewofloksacynę.

ChLC - leczenie objawowe

W leczeniu objawowym stosuje się leki przeciwbólowe – metamizol lub np. tramadol, w bólu kolkowym - leki przeciwcholinergiczne, ponadto leki przeciwbiegunkowe: difenoksylat z atropiną lub loperamid, a w biegunce po usunięciu jelita krętego, spowodowanej upośledzeniem wchłaniania kwasów żółciowych cholestyraminę.

Choroba Crohna - leczenie chirurgiczne

Dość często chorzy na chorobę Leśniowskiego i Crohna poddawani są zabiegom chirurgicznym. Najczęściej są to zabiegi zawiązane z miejscowymi powikłaniami (ropnie, przetoki), ale pacjenci operowani są także z powodu zwężeń, częściowej niedrożności jelit i podejrzenia raka.

Choroba Leśniowskiego i Crohna - rokowanie, długość życia

Leczenie choroby Leśniowskiego i Crohna jest przewlekłe; polega na zapobieganiu nawrotom i łagodzeniu przebiegu zaostrzeń. Całkowite wyleczenie jest prawdopodobnie niemożliwe, ale istnieją łagodne postacie choroby przebiegające bez zaostrzeń.

Uważa się, że osoby chore na chorobę Leśniowskiego i Crohna statystycznie żyją tak samo długo jak osoby bez tej choroby. Istniały w przeszłości badania wskazujące, że choroba Lesniowskiego i Crohna może skracać życie, ale należy pamiętać, że medycyna dynamicznie się rozwija, powstają nowe leki i sposoby leczenia, dlatego obecnie nie obserwuje się takiej zależności.

Rzadkim odległym skutkiem chorób zapalnych jelit jest rak jelita grubego (ok. 1,5% chorych). Czynnikami zwiększających ryzyko jego wystąpienia są: długi czas trwania choroby i zajęcie znacznej części jelita grubego.

Co trzeba robić po ustąpieniu objawów Choroby Crohna?

Nie wolno odstawiać leków samodzielnie, bez porozumienia z lekarzem, nawet jeśli objawy choroby dawno już ustąpiły. Przewlekłe leczenie w okresie remisji jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania nawrotom.

W trakcie przewlekłego leczenia lekarz zleca badania kontrolne (np. morfologię, próby wątrobowe, oznaczenie aktywności kreatyniny), które mają na celu wczesne wychwycenie ewentualnych powikłań stosowanych leków.

Ważna jest także profilaktyka osteoporozy, która u pacjentów z chorobą Leśniowskiego i Crohna jest dość częsta ze względu na zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej (m.in. z powodu zaburzeń wchłaniania witaminy D w jelicie cienkim oraz przewlekłej kortykosteroidoterapii).

Ważne jest także monitorowanie endoskopowe – u chorych, u których choroba występuje ponad 10 lat, konieczny jest nadzór w kierunku raka jelita grubego (kolonoskopia co 2 lata).

Choroba Leśniowskiego i Crohna - dieta

Nie ma specjalnej diety zalecanej w chorobie Leśniowskiego i Crohna. Dieta powinna być dietą zdrowego człowieka, czyli urozmaiconą i bogatą w składniki odżywcze, witaminy i minerały. Niedożywienie i niedobory składników mineralnych występują często w przebiegu choroby; niedobory dotyczą zwłaszcza kwasu foliowego, żelaza i cynku.

Może Cię zainteresować: Dieta we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego (WZJG)

Jakich potraw powinni unikać chorzy na ChLC?

Najważniejsze jest unikanie potraw, które wywołują dolegliwości lub je nasilają, mogą nimi być (ale tylko u niektórych pacjentów): mleko i jego przetwory, pszenica, drożdże, kukurydza, banany, pomidory, jajka i wino. Ponadto chorzy na chorobę Leśniowskiego i Crohna powinni unikać spożywania niepasteryzowanych produktów mlecznych. Zaleca się także spożycie umiarkowanych ilości warzyw i owoców, natomiast w przypadku chorych z objawową postacią choroby i z istotnymi zwężeniami przewodu pokarmowego należy ograniczyć spożycie nierozpuszczalnej frakcji błonnika pokarmowego (pieczywo razowe, płatki gryczane, żytnie, jęczmienne, otręby pszenne, żytnie, makarony razowe, ryż brązowy, nasiona roślin strączkowych, warzywa kapustne, owoce cytrusowe, jabłka).

W diecie należy ograniczyć spożycie żywności zawierającej tłuszcze nasycone, tłuszcze trans, sztuczne środki słodzące, maltodekstrynę, karagen, karboksymetylocelulozę i polisorbat 80. Podobnemu ograniczeniu powinny podlegać produkty żywnościowe zawierające dwutlenek tytanu i siarczyny (wyroby cukiernicze, gotowe dressingi). Jest to podyktowane faktem, że substancje te mogą zwiększać stężenie markerów stanu zapalnego w przewodzie pokarmowym.

Jeśli objawy choroby się utrzymują i nie ma zwężeń w przewodzie pokarmowym można zastosować dietę o małej zawartości fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli (lowFODMAP).

Podkreślić należy, że w zależności od stanu klinicznego i stanu odżywienia tolerancja na różne produkty żywnościowe może być bardzo różna. Z tego powodu bardzo ważne w wyborze optymalnej diety jest indywidulane podejście do pacjenta oraz, jeśli to tylko możliwe, współpraca z gastroenterologiem i dietetykiem.

Dieta lekkostrawna, bezglutenowa, w moim przypadku bez produktów wzdymających, skupiłam się na bazie:

 - Jabłko ( gotowane, prażone )

- Marchew ( gotowana )

- Pietruszka

- Koper

- Natka pietruszki

- Buraki ( gotowane )

- Ziemniaki ( gotowane lub pieczone )

Mięso tylko gotowane lub pieczone:

- Cielęcina

- Wołowina

- Kaczka

- Drób

- Indyk

- Królik

- Ryby ( gotowane lub pieczone ).

Kasze:

- Kasza Jaglana

- Ryż

Nabiał:

Wszystko co nie zawiera laktozę.

Wybór sami przyznacie mało imponujący, ale coś tam da sie wykrzesać, bo od czego ma się wyobraźnię. 

Teraz jestem szczęśliwa znając diagnozę i wiedząc z czym muszę sie zmierzyć, jest łatwiej móc żyć i toczyć walkę o zdrowsze jutro.